Juryrapport Write Now! Antwerpen

Door Wiegertje Postma

 

Met pijn in dat gedeelte van mijn hartje dat enige vaderlandsliefde kent, moet ik toegeven dat de inzendingen die mij vanuit Vlaanderen bereikt hebben een relatieve verademing waren in vergelijking met wat mij uit Nederland onder ogen gekomen is. Er valt niet aan te ontkomen: de Vlaamse inzendingen zijn over het algemeen beter geschreven. De vraag is natuurlijk hoe dat mogelijk is. Hoe kan het dat Vlamingen over het algemeen betere invalshoeken kiezen, grondiger gedichten op papier pennen en een verhaal degelijker afronden? Zit er iets in het water, is het de heilzame frisse Belgische berglucht, of een aaneenschakeling van nationale trauma’s die jullie hebben moeten doorstaan, en die nu vruchtbare grond biedt voor een stevige brok verwerkingsliteratuur?

Allemaal goed mogelijk, maar wat mij aan de inzendingen te zien het meest voor de hand liggende lijkt, is dat jullie meer lezen. Het lijkt alsof jullie meer boeken, korte verhalen en gedichten lezen, en daardoor beter weten hoe het moet. Goed nieuws dus, want dat is voor de jury een stuk aangenamer om te lezen. Helaas heeft die degelijkheid in jullie schrijfstijl ook zo zijn nadelen. Een sterk opgebouwd verhaal met correct taalgebruik is leuk en aardig, maar binnen die risicoloosheid van beproefde schrijfmethoden vindt er weinig literair vuurwerk plaats. De algemene inzending was goed, het niveau was hoog, maar nergens werd bij de jury het snot uit de neus geslagen door de keiharde confrontatie met ongebreideld talent. De meeste inzendingen hadden potentie, maar die ene verbijsterende proeve van unieke genialiteit zat er niet tussen. Dat geeft niet per se, maar het kan nooit kwaad om in de toekomst een keer een zin op te schijven zoals je die nog nooit eerder hebt gelezen. Een zin die door niemand anders geschreven had kunnen worden, dan door jou.

Daarbij komt dat veel schrijvers dit jaar met hun inzending kans zagen om eindelijk al hun persoonlijke leed op papier te knallen en met de wereld te delen. Niet nodig, Antwerpen. We zijn dan misschien wel een jury bestaande uit semi-professionals, we zijn dat niet op het gebied van de emotionele bijstandsverlening. Het klinkt misschien wat hard, maar dat jij of jouw hoofdkarakter mogelijk twijfelt of het leven nog wel de moeite waard is, interesseert ons in principe niet veel. Tenzij je dat leed beschrijft op een manier die fris, pakkend of beklemmend is, waardoor de lezer met alle liefde en plezier met je hoofdkarakter mee van die brug af springt. Daar wil je voor gaan, als schrijver. Je wil niet dat je lezer van pure verveling uit eigen beweging die brug verlaat. Schrijven is meer dan het vertolken van je gevoelens, meer dan het zomaar oppennen van je gedachten. Schrijf je voor een publiek, dan ben je het aan je publiek verplicht om het lezen voor hen dragelijk te maken, door je verhaal het persoonlijke en het anekdotische te laten ontstijgen. Een gevoel van herkenning - ‘Hey! Ik ga ook wel eens whisky drinken in de buurtkroeg als ik sip ben!’ - is niet genoeg. Een goed verhaal laat een lezer iets nieuws beleven, niet alleen iets bekends herkauwen.

Stof om voor volgend jaar over na te denken, dus. Desondanks had de jury zoals gezegd een ruim assortiment aan potentiële prijswinnaars. Het was geen makkelijke juryvergadering, maar we zijn er uitgekomen zonder dat we het kantoor met moeilijk uitwasbare bloedvlekken moesten verlaten, zonder dat er moeilijk terug te nemen beledigingen aan het adres van elkaars moeders over tafel zijn gevlogen.
Allereerst zijn er twee eervolle vermeldingen. De jury wil deze mensen aanmoedigen om te blijven schrijven, omdat ze zeer gecharmeerd was van tenminste één aspect van de inzending. Zo is daar de jongste deelnemer die serieus aan tafel besproken is: ANDREAS MOULIN met ‘LORE’. Een duidelijk en pakkend schrijftalent die in stijl en onderwerpskeuze iets gedurfder mag worden. Daarnaast sprong voor de jury ‘“THE JEW BOX ZEGT”’ van STIR KUYICHI I MUNSERRAT AL HAZR en ULRIKE SIGMUNDSDOTTIR. De schrijvers hebben een originele vorm gevonden, waar op verschillende niveau’s in het gesprek gebruik van gemaakt wordt.

Dan, de derde prijs. Die gaat naar een inzending van een nog jonge schrijver, die een ontwikkelde, humorvolle en heel eigen schrijfstijl heeft. De keuze om het verhaal te vertellen vanuit het perspectief van een huisdier is niet een erg originele: ik ben tijdens deze wedstrijd al erg veel van dat soort verhalen tegengekomen, maar dit was zeker de beste die er bij zat. Dit omdat het dier in dit verhaal een eigen stem heeft, een uitgewerkt karakter dat essentieel is voor het vertelde verhaal. De derde prijs is voor NENA DE KEERSMAECKER met ‘BLAUWE RUS’.

De tweede prijs is voor een auteur die ook heel goed weet waar hij of zij mee bezig is. De schrijver heeft één bepaald concept verkend en dat precies, trefzeker en hilarisch uitgewerkt. Vooral het tweede verhaal beviel de jury, aangezien het getuigde van een excessieve fantasie en een onuitputtelijk oog voor detail. De jury vraagt zich af of de auteur zich ook met andere vormen zou redden, maar is ervan overtuigd dat hij sowieso bij een satirische nieuwsvoorziening terecht zou kunnen. De tweede prijs gaat naar DIEDERIK SMIT met ‘WEINIG ANIMO VOOR KOGELVRIJE ZWEMBROEK’.

De winnaar van Write Now! Antwerpen 2009 is een vrij jonge auteur. Dat heeft nogal wat discussie in de vergadering opgeleverd, want hoe kan iemand van 18 zo’n ingenieus plot, zover buiten zijn of haar eigen belevingswereld schrijven? De jury besloot daar toch vrede mee te hebben, en het ongelofelijke voorstellingsvermogen en de grondige vertelkunst van de auteur te belonen met de eerste prijs. De schrijver is kritisch voor zichzelf, denkt na, en laat het verhaal op zichzelf staan, zonder het een paradepaardje van de schrijvers talenten te laten worden. De jury zou bij een nieuwe finaletekst graag zien dat de auteur iets meer durf toont in het taalgebruik, langer over de titel zou nadenken, en dat de verteltrant wat minder gefragmenteerd zou zijn. Antwerpen, de eerste prijs van jullie voorronde dit jaar gaat naar MARISA DE PICKER met OVER MIJN LIJK.