Juryrapport Write Now! Leeuwarden
Door Wiegertje Postma
Leeuwarden,
Allereerst moet me van het hart dat ik intens blij ben eindelijk in Friesland te zijn. Ik vermoed dat dit mijn derde keer ooit in deze provincie is, maar word wel erg regelmatig met het bestaan van Friesland geconfronteerd. Mijn hele leven wordt me al gevraagd of ik, met mijn circusnaam, dan ook uit het Hoge Noorden kom. Want rare namen komen uit Friesland, dat weten we allemaal. Helaas, ik ben geen echte Friezin. Ik ben maar een halve Friezin, en dan ook nog eentje die op de Veluwe is opgegroeid, met een vader die alleen wat troetelfries kan brabbelen tegen huisdieren. Dat telt natuurlijk helemaal niet. Ik had graag een knoestige Friese deerne willen zijn, weerbarstig en onberoerd door noodweer of natuurramp. En dat ik dan ook heel goed kon zeilen. Het is allemaal niet het geval, maar ik ga vanavond even doen alsof. Gun me dit, voor deze ene keer.
Ik kan nu uitgebreid door blijven praten over mijn onfriese jeugd, maar ik geloof dat die specifieke informatie niet de reden is voor het feit dat de spanning in de zaal bijna te ruiken is. Jullie inzendingen, daar willen jullie over horen. En hoewel er hier en daar zeer aangename uitschieters tussen zaten, was de algemene inzending voor de jury geen onverdeeld plezier voor het oog. De jury bemerkte in sommige inzendingen weinig enthousiasme voor het schrijven. Andere schrijvers lijken niet precies te weten waar ze mee bezig zijn, omdat er een thema of een kader miste aan het verhaal. Voor dit probleem is een eenvoudige oplossing, die hier iedereen voor volgend jaar grootschalig bij kan helpen: lees, Leeuwarden. Lees alles wat je maar in je vingers kan krijgen en wees kritisch op wat je aan het lezen bent. Jullie zijn dan allemaal wel schrijvers, maar schrijvers zijn over het algemeen ook mensen die vervelend veel lezen. En dat is logisch: niemand haalt het in zijn hoofd om een brug te bouwen, zonder precies te weten hoe een brug in elkaar behoort te zitten, waar die brug voor dient en waar die naartoe leidt. Zodra je dat weet, kun je die brug precies zo maken als je zelf wil, zolang hij maar niet halverwege ophoudt zodat eenieder die er gebruik van maakt jammerlijk ter aarde stort. Zolang hij maar een beetje degelijk in elkaar zit. Verhalen en gedichten zijn constructies, die niet behoren te rammelen. Dat kun je vaak alleen inzien door veel te lezen. Wie veel poëzie leest, bijvoorbeeld, weet dat eindrijm niet verplicht is, en zelfs alleen gewenst als het als vanzelf komt. Rijm hoort niet gezocht over te komen. Tenzij het Sinterklaas is, natuurlijk. Maar het is geen Sinterklaas nu, Leeuwarden. Onthoud dat voor volgend jaar.
Goed, lezen alsof je leven ervan af hangt, en nadenken bij wat je opschrijft, dus. Maar de jury was natuurlijk niet alleen maar teleurgesteld in de inzendingen. Integendeel, we hebben niet alleen drie prijswinnaars, maar ook een eervolle vermelding. Daar is verder geen prijs aan verbonden, buiten de eeuwig glanzende eer. Die eeuwig glanzende eer gaat naar Eelco Sijtsma, voor zijn verhaal ‘Zwart, zonder suiker en melk’. De jury wil meer van dit soort cynisch gemijmer lezen, maar raadt hem aan op te passen met zijn ouwelijke, omslachtige stijl om niet te vervallen in interessantdoenerij met moeilijke woorden. Volgend jaar weer meedoen, graag.
Dan, de prijzen. De derde prijs gaat naar een ambitieuze poëzie-inzending. Deze jonge dichter heeft wél heel goed door hoe een gedicht buiten de Sinterklaasvierende kringen met Heit, Mem, Pake en Beppe in elkaar zit, en maakt bijzonder goed gebruik van open plekken en klankkleur. De jury meent dat de onvolkomenheden die er in zitten - er wordt hier en daar bijvoorbeeld iets teveel gesuggereerd - door veel te blijven schrijven verholpen zullen worden. De derde prijs gaat naar Harm Hendrik ten Napel met ‘Dan zijn we hier, in het klein’. Gefeliciteerd!
De tweede prijs is voor een inzending waarvan de originaliteit van de vorm de jury aangenaam verraste. Het is zeldzaam om een inzending tegen te komen die bestaat uit zowel proza als poëzie. Nog zeldzamer is het als die beiden van even goede kwaliteit zijn, en dit is de enige inzending waarbij proza en de poëzie op elkaar aansluiten en elkaar aanvullen. De schrijver durft gebruik te maken van korte zinnen, wat van zelfverzekerdheid en lef getuigt. En dat alles van de onbezoedelde hand van iemand van zestien. De tweede prijs gaat naar Hannegijs Jonker met ‘Besluit(eloos?)’. Gefeliciteerd!
Tot slot, de eerste prijs. Er sprak een hoop duistere levensellende uit de inzendingen van Leeuwarden, maar van de inzending die beloond wordt met de eerste prijs werd de jury heel erg vrolijk. Er gebeurt niet veel in het verhaal, maar het blijft spannend om te lezen. Dat komt omdat het iets mysterieus heeft, en de schrijver de zogenaamde techniek van de Stream of Consciousness - het letterlijk volgen van iemands gedachtegang - goed beheerst. De jury wil de piepjonge schrijver voor een nieuwe inzending voor de finale aanraden om kritisch naar de tekst te kijken, en er overbodigheden uit weg te halen. Een aantal opmerkingen in deze tekst mogen echt aan het voorstellingsvermogen van de lezer overgelaten worden. Leeuwarden, de winnaar van jullie voorronde van Write Now! 2009 is Tessa van Breeden met ‘Daar ging ze’. Gefeliciteerd!